Υπάρχουν δάσκαλοι πιάνου που κάνουν θαύματα?

«…Αυτή τη στιγμή σπουδάζω φούγκα και συνεχίζω το πιάνο χωρίς να είμαι δηλωμένη σε κάποια τάξη.

…στο πιάνο βρίσκομαι στα μικρά πρελούδια Bach , ασκήσεις Βerens , σονατίνες , μελετάω 2 valse Chopin και που και που θα μου δοθεί και ένα σύγχρονο κομμάτι για ευχαρίστηση μου. Πχ πέρυσι το καλοκαίρι μου έδωσε η δασκάλα ένα κομμάτι από την Αmelie.

Όλα αυτά που μου περιγράψατε  πραγματικά είναι ενδιαφέροντα,μια και είμαι από τις μαθήτριες που πλέον βιάζεται να φτάσει σε ένα καλό επίπεδο και να παίζει μουσική. Αν μου πείτε να να σας παίξω ένα από τα παραπάνω που σας ανέφερα πραγματικά δεν μπορώ να το κάνω. Και είναι αυτό που πάντα με φοβίζει. Όταν δηλαδή έρχονται συγγενείς και φίλοι και μου λένε παίξε μας κάτι και εγώ δεν ξέρω τίποτα…»


Το παρακάτω κείμενο έγραψα ως απάντηση στις απορίες μιας μαθήτριας που μου απευθύνθηκε μέσω μιας ιστοσελίδας. Η απορία της ήταν γιατί η πρόοδός της στο πιάνο είναι σχετικά αργή παρά το μεγάλο της ηλικίας της (20+) και τις ευρύτερες μουσικές της γνώσεις. Επίσης με ρώτησε πώς γίνεται να προχωρούν κάποιοι δάσκαλοι τους μαθητές τους πολύ γρήγορα, σαφώς γρηγορότερα από το πρόγραμμα του ωδείου, και μάλιστα με πολύ καλά αποτελέσματα.

Αγαπητή Κ.,

Τέτοιοι άνθρωποι δεν κάνουν θαύματα. Η προσέγγισή τους θυμίζει εκείνη διαφόρων μεγάλων σολίστ όπως του Γκίζεκιν, και άλλων, οι οποίοι διαφοροποιούνται κυρίως στο ότι οι τεχνικές ασκήσεις περιττεύουν και έτσι εστιάζονται στη μελέτη ρεπερτορίου. Έχουν ακριβώς την εμπειρία που χρειάζεται για να διδάξουν τη μουσική straight to the point, το οποίο είναι να μάθει κανείς να χειρίζεται τη μουσική γλώσσα. Από κει και πέρα, έχοντας κάποιος σαφέστατη αντίληψη για το τι πρέπει να κάνει, δεν εστιάζει σε διαδικασίες «γύρω» από την ερμηνεία όπως είναι η ανούσια και αθλητική τεχνική άσκηση, αλλά προχωρά κατευθείαν στην ουσία της μουσικής. Στη συνέχεια, όπως το λέει και ο ίδιος ο Γκίζεκιν “το καλά εξασκημένο αφτί στέλνει να μηνύματα κατευθείαν στον εγκέφαλο, και εκείνος δίνει τις εντολές στα δάκτυλα σχεδόν αυτόματα“. Η εκτεταμένη ενασχόληση με την τεχνική είναι χαρακτηριστικό των ατόμων που δεν ξέρουν πως να αντιμετωπίσουν τη μουσική, και έτσι, μην έχοντας κάποιο άμεσο στόχο, αναλώνονται στο να… “προθερμαίνονται” συνέχεια και να “γυμνάζονται για να είναι σε φόρμα”, αλλά από κει και πέρα δεν προχωρούν στο δια ταύτα, το οποίο είναι η ερμηνεία, γιατί απλά δεν έχουν ιδέα πώς. Αρκούνται στο να πιστεύουν πως ο πιανίστας για να παίξει καλά πρέπει να “γυμνάσει το χέρι του” και αναλώνονται σε αυτό μια ζωή, χωρίς ποτέ τελικά να φτάνουν τον πραγματικό στόχο. Η αθλητική όμως αυτή προσέγγιση τελικά δεν προσφέρει τίποτα σε μουσικό επίπεδο, και έτσι οι ερμηνείες τους πάντα παραμένουν ατελείς. Όταν το αντιλαμβάνονται, πιστεύουν ξανά πως γι αυτό ευθύνεται η τεχνική τους ανεπάρκεια και έτσι δεν μπορούν να ξεφύγουν από αυτό τον “φαύλο κύκλο”. Όλα αυτά τα μεταδίδουν βέβαια και στους μαθητές τους.

Αντίθετα, εκείνοι που, απελευθερωμένοι από τα ταμπού της μαζικής πιανιστικής εκπαίδευσης, εστιάζουν στην ερμηνεία, αποκτούν τελικά το πιο χαλαρό και ευκίνητο χέρι, και αναπτύσσουν την απαραίτητη τεχνική μελετώντας αριστουργήματα, όπως ακριβώς γινόταν και παλιά. Αυτό το σύστημα απελευθέρωσης της μελέτης από γυμνάσματα ονομάζεται άτυπα “free hand system”.

Έτσι κερδίζεται πολύτιμος χρόνος από τη μελέτη, και αποφεύγονται τα γνωστά σε όλους μας μπλοκαρίσματα των πιανιστών που οδηγούν σε παθήσεις όπως τενοντίτιδες κα. γεννιούνται πιανίστες-μουσικοί. Σημαντικό ρόλο παίζει εδώ η προσεκτική επιλογή του ρεπερτορίου, ώστε κάποια από τα κομμάτια να “ανεβάζουν” τις τεχνικές δυνατότητες του μαθητή, με τρόπο παρόμοιο με τις τεχνικές ασκήσεις, όμως προσφέροντάς ταυτόχρονα και μουσική γνώση και ικανοποίηση.

Διδάχτηκα με αυτό τον τρόπο και μόνο κερδισμένος βγήκα. Επίσης, συνεχίζω βέβαια να εφαρμόζω αυτό στους μαθητές μου και έχω συνεχή επαφή με το αποτέλεσμα που μόνο θετικό είναι. Τα παιδιά αυτά δεν έχουν απολύτως καμία τεχνική έλλειψη σε σχέση με τους “αθλητές” συναδέλφους τους, απεναντίας μάλιστα θα έλεγα πως υπερτερούν.  Έχουν μια υγιή σχέση με το όργανο και το σώμα τους, και ταυτόχρονα αναπτύσσουν το μουσικό τους γούστο και αισθητήριο χωρίς να το μολύνουν παίζοντας κατασκευάσματα συνθετών 5ης κατηγορίας όπως είναι οι σπουδές. Είναι χαρούμενοι και ακομπλεξάριστοι και έχουν ισχυρό κίνητρο για μελέτη καθώς παίζουν μόνο καλή μουσική.

Όσον αφορά το χρονικό ζήτημα, η περίπτωση να ξεκινήσει κάποιος από το μηδέν και να φτάσει στο δίπλωμα σε 3-4 χρόνια είναι ακραία. Οι μαθητές που το πετυχαίνουν είναι ελάχιστοι και η επιτυχία τους αυτή οφείλεται στο ότι μελετούν πάρα πολύ και το θέλουν πάρα πολύ. Δεν είναι όμως όλοι έτσι.

Αυτό που με σιγουριά μπορώ να πω είναι πως ένας καλός μαθητής με φυσιολογικό διάβασμα προχωρά περίπου 50% γρηγορότερα. Οι περισσότεροι μαθητές έρχονται σε μένα περίπου στο επίπεδο α’ μέσης (6 χρόνια πιάνο) και σε 1μισι χρόνο αν μελετούν είναι έτοιμοι για Β’ ανωτέρα. Μου έχει τύχει να γίνει αυτό και σε διάστημα 7 μηνών σε λίγο μεγαλύτερο μαθητή, ηλικίας 17 χρονών.

Οι εντελώς αρχάριοι μικροί μαθητές, μπαίνουν στη μέση στα 3 χρόνια αν έχουν όρεξη για φυσιολογική αλλά φιλότιμη μελέτη, ενώ χαρακτηριστικά θα σου πω πως οι μαθητές που είναι γραμμένοι κανονικά και όχι υπό κατάταξη, και άρα ακολουθούν τις βαθμίδες του υπουργείου, παίζουν π.χ. στην α’ κατωτέρα με επιτυχία έργα μέσης, ενώ δεν αποκλείεται καί κάποια έργα ανωτέρας, ανάλογα με τις επιθυμίες τους, την ηλικία τους και το πόσο απροκατάληπτοι είναι. Στη μέση πλέον μελετάμε κυρίως έργα ανωτέρας, αλλά και μέσης, με στόχο όμως την ιδανική ερμηνεία και όχι πια το “μαθητικό παίξιμο”.

Ακόμα και οι μαθητές οι οποίοι για τον α ή β λόγο δεν μπορούν να ακολουθήσουν την γρήγορη αυτή εξέλιξη, βγαίνουν ωφελημένοι καθώς ξαναβρίσκουν τη χαρά του παιξίματος και της εξερεύνησης της μουσικής η οποία είχε χαθεί γι αυτούς. Χαίρομαι ιδιαίτερα όταν βλέπω προχωρημένους μαθητές που προέρχονται από αλλού, με περιορισμένες δυνατότητες και ακόμα πιο περιορισμένη απόδοση λόγω του ότι προηγούμενοι δάσκαλοι τους έχουν απογοητεύσει, μαθητές που σκέφτονταν να εγκαταλείψουν, να ξαναβρίσκουν τη χαμένη τους αυτοπεποίθηση και το κέφι για δουλειά και να κάνουν τελικά ένα καλό πτυχίο.

Advertisements

About this entry